FAQ

Co to jest „CyberKnife” i do czego służy?

„CyberKnife” to robot radiochirurgiczny, który ma zastosowanie w nieinwazyjnym leczeniu guzów nowotworowych (złośliwych i niezłośliwych) zlokalizowanych w różnych miejscach ciała: głowie, kręgosłupie, prostacie, płucach i wątrobie, jak również w leczeniu niektórych zmian naczyniowych.
Leczenie polega na niesłychanie precyzyjnym dostarczeniu do leczonej zmiany wiązek promieniowania jonizującego bardzo wysokiej dawce.
„CyberKnife” czyli „nóż cybernetyczny” nie ma z „nożem chirurgicznym” nic wspólnego: nie narusza powłok ciała, jest bezbolesną metodą leczenia, pozwala na leczenie zmian chorobowych, których usytuowanie (np. w mózgu, w pobliżu rdzenia, nerwów itp.)powoduje wysokie ryzyko przy zastosowaniu tradycyjnej chirurgii.

Co można leczyć przy pomocy systemu CyberKnife?

Leczyć można niektóre zmiany lite (guzy) o charakterze nowotworowym zlokalizowane w obrębie czaszki, kręgosłupa, płuc, prostaty, wątroby i rdzenia.
Przykładowe zmiany w obrębie głowy i mózgu:
W przypadku mózgu możliwe jest nie tylko leczenie guzów nowotworowych i malformacji naczyniowych, ale także nerwobólów nerwów czaszkowych (np. trójdzielnego).

Przykładowe schorzenia o lokalizacji innej niż głowa i mózg:

W jaki sposób mogę się dowiedzieć czy leczenie CyberKnife jest dla mnie odpowiednie?
Gdzie mogę poddać się leczeniu?

Możliwość leczenia należy skonsultować z lekarzem prowadzącym. Zgodnie z obowiązującymi przepisami do lekarza onkologa można zapisać się bez skierowania lekarza pierwszego kontaktu. Można również zgłosić się na wizytę konsultacyjną do przychodni najbliższego ośrodka dysponującego urządzeniem CyberKnife, w Polsce sa to:

Ilu pacjentów było do tej pory leczonych z użyciem aparatu CyberKnife?

Wg danych producenta urządzenia (f-ma ACCURAY) do grudnia 2013 na całym świecie poddanych leczeniu ta metodą ponad 150 000 pacjentów.

Od kiedy istnieje Centrum CyberKnife?

Centrum CyberKnife w Warszawie-Wieliszewie uruchomiony został w lutym 2012.

Jakie są zalety leczenia aparatem CyberKnife?

Jakie mogą być efekty uboczne po leczeniu CyberKnife?

Większość pacjentów leczonych przy pomocy CyberKnife nie doświadcza żadnych efektów ubocznych – ani krótko ani długoterminowych.
System CyberKnife został zaprojektowany i wykonany w taki sposób, że możliwe wczesne efekty uboczne wywołane napromienianiem są wykluczane przed przystąpieniem do leczenia- na etapie planowania i przygotowania (indywidualnie dla każdego pacjenta opracowanych) parametrów zabiegu.
Jednak w zależności od istniejących chorób towarzyszących, stosowanych leków, stanu ogólnego pacjenta w połączeniu z lokalizacją leczonej zmiany chorobowej, bezpośrednio po zabiegu mogą występować bóle głowy, uczucie zmęczenia i /lub nudności.

Ile wizyt wymaga leczenie napromienianiem z użyciem CyberKnife?

Plan leczenia dla każdego pacjenta jest opracowany indywidualnie: całkowita dawka napromienia, ilość sesji w trakcie których odbędzie się napromienianie oraz czas trwania każdej sesji. Zwykle jest to od 1 do 5 sesji trwających od ok 45 minut do 2 godzin.

W jakim czasie od zakończenia leczenia CyberKnife nastąpi poprawa?

Efekt leczenia radioterapią jest bardzo zróżnicowany i zachodzi stopniowo: proces może trwać od kilku tygodni do kilku lat, w zależności od wielu indywidualnych czynników. Niektóre guzy zmniejszają się wolniej niż inne a czasem wystarczającym efektem jest to, że przestają rosnąć a komórki nowotworowe stają się „martwe”. Po zakończeniu leczenia pacjent jest informowany o terminie wizyty kontrolnej i dostaje skierowanie na wykonanie obrazowych badań kontrolnych (zwykle rezonansu magnetycznego lub tomografii komputerowej). Porównując okresowo przeprowadzane badania (zwykle co 3 lub 6 miesięcy) lekarz jest w stanie poinformować pacjenta o postępie i efektywności leczenia.

Co należy przynieść na pierwszą wizytę (konsylium)?

Na zaplanowaną wizytę koniecznie należy ze sobą zabrać:

Na czym polega „planowanie leczenia”?

Planowanie leczenia to najdłuższy etap leczenia - trwa od kilku dni do dwóch tygodni -i odbywa się bez obecności pacjenta.
Leczenie CyberKnife polega na podaniu odpowiedniej dawki promieniowania na obszar zmiany (guza nowotworowego) i jednocześnie jak najmniejszej dawki (nieprzekraczającej dawki dopuszczalnej) na sąsiednie zdrowe narządy. Aby osiągnąć cel niezbędne jest dokładne i skrupulatne zaplanowanie leczenia i dlatego w procesie planowania leczenia bierze udział wielu specjalistów z różnych dziedzin: chirurdzy danego narządu, lekarze radioterapeuci i fizycy medyczni.
Na podstawie obrazów uzyskanych podczas badania tomografii komputerowej w Centrum CyberKnife oraz badania tomografii lub rezonansu magnetycznego wykonanego w innym ośrodku diagnostycznym, lekarz radioterapeuta wyznacza obszar wymagający napromieniania. Następnie zespół fizyków medycznych tak dobiera parametry wiązek promieni aby leczenie było najbardziej skuteczne w niszczeniu guza a jednocześnie by optymalnie oszczędzało zdrowe tkanki zlokalizowane w sąsiedztwie zmiany. Po zaakceptowaniu planu leczenia przez lekarza prowadzącego , pacjent jest telefonicznie informowany o terminie rozpoczęcia terapii.

Co to są „znaczniki” , kiedy i dlaczego trzeba je zakładać?

Znaczniki to drobiny złota, które znajdują zastosowanie w radioterapii kierowanej obrazem – m.in. w technologii „CyberKnife”. Stosuje się je w przypadku leczenia guzów umiejscowionych w wątrobie, płucach i gruczole krokowym czyli tam gdzie dochodzi do zmiany umiejscowienia guza z uwagi na ruchomość organu (w przypadku gruczołu krokowego), i tam gdzie wynika to z dużej ruchomości oddechowej (w przypadku wątroby i płuc).
Dzięki śledzeniu położenia znaczników zmiana położenia guza jest wyraźnie widoczna a to pozwala na zwiększenie dokładności napromienienia – zasada przypomina trochę namiar GPS: współrzędne punktu są namierzane w stosunku do minimum trzech satelitów a tutaj: położenie guza jest ustalane w stosunku do złotych znaczników.
Ilość i rodzaj znaczników są dobierane indywidualnie dla każdego pacjenta. Znaczniki są zakładane przez lekarza specjalistę na kilka dni przed wykonaniem tomografii. Zakładanie nie jest bolesne i jest wykonywane poprzez wkłucie bardzo cienką igłą (zwykle pod kontrolą USG). Po zakończonym zabiegu znaczników nie usuwa się – ze względu na materiał (złoto) i niewielkie rozmiary, nie stanowią zagrożenia dla zdrowia pacjenta a ich obecność nie powoduje dyskomfortu.

Jak wygląda leczenie (napromienianie) aparatem CyberKnife?

Napromienianie odbywa się w specjalnym pomieszczeniu przeznaczonym wyłącznie dla aparatu CyberKnife. Przed rozpoczęciem napromieniania pacjent układany jest w pozycji terapeutycznej tak jak podczas tomografii komputerowej wykonywanej w Centrum CyberKnife. W trakcie radioterapii chory przebywa w bunkrze sam. Jest jednak obserwowany przez techników i ma z nimi stałą łączność - w bunkrze znajduje się mikrofon i głośnik przez który możliwa jest komunikacja a kamery będące integralna częścią systemu CyberKnife, śledzą bez przerwy każdy ruch i oddech pacjenta. W trakcie seansu chory musi leżeć nieruchomo. Przed seansem pacjent może przekazać technikom nagranie audio (płytę z muzyką, książkę audio, itp.), której chce słuchać w trakcie napromieniania – pozwala to na odrobinę relaksu wspomagającego równomierność oddechu podczas sesji napromieniania. Seanse napromieniania odbywają się wg indywidualnego planu leczenia, codziennie lub co drugi dzień. Całkowity czas leczenia waha się od 1 do 7 dni.

Czy w trakcie leczenia CyberKnife stanowię ze względu na napromienienie, zagrożenie dla innych ?

W trakcie radioterapii pacjent nie emituje żadnego promieniowania do otoczenia, nie stanowi zagrożenia dla innych ludzi, także dzieci i kobiet w ciąży.
Niezależnie od napromienianej okolicy i lokalizacji nowotworu należy przestrzegać oszczędzającego trybu życia, unikać wysiłku fizycznego i ciężkiej pracy. Pacjent w trakcie leczenia ma prawo odczuwać zmęczenie i osłabienie, stąd niezbędny jest częsty odpoczynek (także w trakcie dnia).